Illegale drugs: de cijfers

Hoeveel Vlaamse jongeren gebruiken illegale drugs?

Onder jongeren in het secundair onderwijs was cannabis het meest gebruikte illegale middel. Tijdens het schooljaar 2023-2024 zei 8,8% van de jongeren tussen 12 en 18 dat ze ooit cannabis hebben gebruikt. Ten opzichte van ruim tien jaar eerder (17% in 2011-2012) is dit een duidelijke daling. 9% van de leerlingen gebruikte het jaar voor de bevraging cannabis. 1,2% deed dat regelmatig (wekelijks tot dagelijks).
Cannabisgebruik stijgt met de leeftijd: van de 17-18-jarigen had 21,3% ooit gebruikt. Meer jongens dan meisjes gebruikten ooit (9,4% tegenover 7,4%) en het laatste jaar (6,1% tegenover 4,9%) cannabis.
Andere drugs worden slechts heel uitzonderlijk gebruikt. Voor de bevraagde illegale drugs (xtc, amfetamines, hallucinerende middelen en cocaïne) lag het ooitgebruik tussen 0,3% en 1,2% en bedroeg het laatstejaarsgebruik 0,6% of minder.

41,0% van de studenten in het hoger onderwijs in Vlaanderen gaf in een bevraging in 2025 aan dat ze ooit illegale drugs gebruikt hadden. Cannabis is nog steeds duidelijk de meest gebruikte illegale drug. In de bevraging van 2025 had 40,4% van de studenten hoger onderwijs ooit cannabis gebruikt, 23,7% had dat in het voorafgaande jaar gedaan. 29,8% van hen die in het jaar voorafgaand aan de bevraging cannabis gebruikten, deed dat minstens een keer per week, dus ook regelmatig tijdens het academiejaar. Bij studenten in het hoger onderwijs in Vlaanderen bleef het gebruik van amfetamines, xtc, ketamine en cocaïne in 2025 beperkt tot een klein deel van de studentenbevolking: 8,8% had in het voorbije jaar xtc gebruikt, 5,2% cocaïne, 5,2% nieuwe psychoactieve stoffen (NPS), 4,2% ketamine en 1,9% amfetamines.

Cannabis is ook de populairste illegale drug in het uitgaansleven. 35% van de uitgaanders in Vlaanderen zei in 2022 dat ze in het voorbije jaar cannabis hadden gebruikt. 15% deed dat regelmatig (minstens één keer per week).
Bij mensen die uitgaan komt het gebruik van andere illegale middelen dan cannabis vaker voor dan bij studenten of bij de algemene bevolking. 22% gebruikte het voorbije jaar xtc, voor cocaïne was dat 18%. Voor andere illegale drugs lag het laatstejaarsgebruik telkens een stuk onder de 10%.

Hoeveel Vlamingen gebruiken illegale drugs?

In 2023 zei 31% van de Vlaamse bevolking tussen 15 en 64 jaar dat ze ooit experimenteerde met cannabis (38% mannen, 24% vrouwen). 7% van de Vlamingen gebruikte in de twaalf maanden voor de enquête cannabis, 5% in de dertig dagen ervoor. In datzelfde jaar gaf 1,6% van de Vlamingen aan cocaïne te hebben gebruikt, 0,5% opioïden en 1,5% xtc of amfetamines.

Hoeveel Europeanen gebruiken illegale drugs?

De meest recente cijfers (2025) tonen dat 31,4% van de volwassenen (15-64 jaar) in Europa ooit cannabis gebruikte. 8,4% van hen had in het afgelopen jaar cannabis gebruikt. Bij jongvolwassenen (15-34 jaar) gaat het om 15,4% die aangaf in het voorbije jaar cannabis gebruikt te hebben.

Na cannabis is cocaïne in Europa de meest gebruikte illegale drug. Uit onderzoeken in de Europese Unie (2025) blijkt dat 6,3% van de volwassen Europeanen ooit cocaïne gebruikte. 1,6% deed dat in het jaar voorafgaand aan de bevraging. Binnen de groep 15- tot 34-jarige Europeanen gaf 2,7% toen aan in het afgelopen jaar cocaïne te hebben gebruikt

4,1% van EU-burgers van 15-64 jaar heeft ooit amfetamines gebruikt en 5,1% gebruikte ooit xtc. In de leeftijdsgroep 15-34 jaar gebruikte 1,6% de voorgaande twaalf maanden amfetamines en 2,6% xtc. De mate van gebruik verschilt sterk van land tot land.

Hoeveel mensen hebben een drugprobleem?

In 2018 had 3% van de volwassenen een verhoogd risico op problemen door cannabisgebruik. 5% van de mannen en 0,6% van de vrouwen hadden een verhoogd risico op problemen door cannabisgebruik. Een verhoogd risico op problemen door cannabisgebruik situeerde zich voornamelijk in de leeftijdsgroep 25-44 jaar (5%).

Onder studenten uit het hoger onderwijs in Vlaanderen had in 2025 40,4% van hen die in het voorbije jaar cannabis hadden gebruikt te kampen met één of meer uitingen van problematisch gebruik (bv. langer gebruiken dan men van plan was, langer dan een week -zonder succes- met cannabis willen stoppen, verplichtingen op het werk of voor de studie niet na kunnen komen door het gebruik van cannabis,…).

Volgens de meest recente cijfers gebruikten naar schatting gebruikte 0,3 % van de volwassen bevolking in de Europese Unie, d.w.z. ongeveer 860 000 mensen, opioïden in 2023. In datzelfde jaar werd het aantal volwassen binnen de Europese Unie die drugs injecteren geschat op 1.8 per 1.000 inwoners, wat neerkomt op zo’n 520.000 mensen.

Hoeveel mensen zoeken hulp voor een drugprobleem?

Het grootste deel van de zorgperiodes in de CGG omwille van stoornissen gebonden aan illegale middelen zijn voor cannabis. Tussen 2015 en 2024 daalde het aantal behandelperiodes voor cannabis licht: van 17 naar 16%. De sterkste stijging zit in het aantal behandelperiodes voor cocaïne: van 9% van alle behandelperiodes in 2015 naar 15% in 2024.

In 2023 kregen in België 1.496 opnames in een algemeen ziekenhuis de hoofddiagnose ‘een stoornis gebonden aan een illegaal middel’. Bij 23% (337 opnames) was de stoornis gerelateerd aan cannabis. Dat aandeel steeg tegenover 2016 (20%, 312 opnames) en lag in lijn van 2022 (23%, 316 opnames). Er zijn veel meer opnames waarbij gebruik van illegale middelen als nevendiagnose wordt gesteld. Zo waren er in 2023 34.436 opnames met als nevendiagnose ‘een stoornis gebonden aan een illegaal middel’, bij 44% (15.304 opnames) was de nevendiagnose een stoornis gerelateerd aan cannabis.

Binnen de psychiatrische opnames in België nam in de periode 2009-2019 het aantal opnames voor cannabismisbruik met 9% toe en verdubbelde het aantal opnames voor cannabisafhankelijkheid.

In 2023 ging 8% (10.276) van de geregistreerde psychiatrische opnames over gebruik van illegale drugs. Bij 1.338 hiervan ging het om problemen met cannabis. Dat aantal is vergelijkbaar met 2022 (1.321 opnames) en een stijging tegenover tien jaar eerder in 2013 (1.057 opnames).

In erkende gespecialiseerde centra voor drugafhankelijkheid was cannabis in 2024 verantwoordelijk voor 16% van de nieuwe behandelepisodes.

Bij opnames in algemene ziekenhuizen waarbij als hoofddiagnose misbruik of afhankelijkheid van andere illegale middelen dan cannabis werd vastgesteld, gaat het vooral om opiaatafhankelijkheid. Het percentage opnames met opiaatafhankelijkheid als hoofddiagnose eindigt op 22% in 2023, in lijn met cijfers van het jaar voordien.

Cocaïne was in 2024 verantwoordelijk voor 15% van de nieuwe behandelepisodes in de gespecialiseerde behandelingscentra in Vlaanderen. Dat is hetzelfde aandeel als in 2023 (15%) en een stijging vergeleken met 2015 (9%). In vergelijking met andere middelen nam het percentage nieuwe behandelingen voor opiaten (zoals heroïne) overheen de periode 2015-2023 af van 9% naar 4%.

Hoeveel mensen sterven aan een overdosis?

Deze vraag is moeilijk te beantwoorden, ook al wordt ze vaak gesteld. De meeste statistieken geven enkel een beeld van overlijdens die rechtstreeks door drugs worden veroorzaakt (overdosis, vergiftiging,…). Nochtans kunnen drugs ook onrechtstreeks een overlijden met zich meebrengen (verkeersongeval, ziekte, suïcide,…). Het is bovendien de vraag of alle overlijdens door overdosis ook gemeld worden.

Voor 2023 wordt het overdosisgerelateerde sterftecijfer in Europa geschat op 24,7 per miljoen inwoners van 15-64 jaar.