De situatie thuis kan erg op kinderen wegen, maar hun veerkracht is een belangrijke beschermende factor. Veerkracht betekent dat je kleinkind in staat is om te groeien en zich te blijven ontwikkelen, zelfs al loopt het thuis moeilijk door de verslaving van mama of papa.
De veerkracht van een kind is vaak groter dan die van een volwassene. Een van de belangrijkste manieren om voor je kleinkind te zorgen, is die veerkracht versterken.
Afhankelijk van de leeftijd van een kind kan dat op verschillende manieren:
Lees hieronder meer over elk van die manieren.
Al vanaf jonge leeftijd zitten kinderen met allerlei vragen over wat er met mama of papa aan de hand is. Ze begrijpen niet altijd wat er gebeurt, maar voelen wel aan dat er iets fout zit. Naarmate ze opgroeien lukt het beter om de situatie te begrijpen, maar tegelijkertijd neemt het aantal vragen toe.
Vaak voorkomende vragen waar kinderen mee worstelen, zijn:
Al die vragen tonen hoe hard de situatie thuis hen kan bezighouden. Het getuigt ook van veel liefde voor hun mama of papa.
Het is belangrijk dat ze met zulke vragen bij jou terechtkunnen. Want als kinderen geen antwoorden krijgen, gaan ze er zelf een invulling aan geven. Maak dus voldoende tijd en ruimte om daar met hen over te praten. Als je zelf goed geïnformeerd bent, kan je ongetwijfeld een deel van hun bezorgdheid wegnemen. Zorg wel dat wat je vertelt of antwoord begrijpbaar en afgestemd is op de leeftijd van je kleinkind.
Duidelijke uitleg helpt om:
Je vindt op deze site een uitgebreide rubriek voor kinderen van ouders met een verslavingsprobleem. Afhankelijk van hun leeftijd kan die informatie ook helpend zijn voor jouw kleinkind. Lees gerust meer in ‘Als je vader of moeder drinkt of drugs gebruikt’.
Je vindt ook veel nuttige informatie op site van Familieplatform onder ‘Als je ouder psychische en/of verslavingsproblemen heeft…’.
Als je kleinkind met vragen zit en uitleg vraagt, wil dat zeggen dat het zich zorgen maakt. Informatie kan helpen, maar maak ook voldoende tijd en ruimte om te praten over hoe hij of zij zich voelt. Misschien stelt je kleinkind geen vragen, maar merk je aan het gedrag of voel je aan je grootouderhart dat het met gevoelens worstelt en daar geen weg mee weet. Spreek je kleinkind dan zelf aan.
Stelt hij of zij een vraag aan jou, praat dan zeker over zijn of haar gevoelens. Vraag of je kleinkind soms stress ervaart, bang is of angst heeft, zich misschien schaamt, boos of ontgoocheld is, misschien zelfs woedend of met schuldgevoelens zit. Moedig je kleinkind dus aan want hierover praten is vaak moeilijk omdat een kind het als een soort van ‘verraad’ tegenover mama of papa kan zien. Maak duidelijk dat over die gevoelens praten niet betekent dat ze hun ouder niet graag zien.
Elk kind heeft ook bevestiging nodig. Zeker als het in een onvoorspelbare thuissituatie woont. Vergeet dus niet te vertellen hoe graag je je kleinkind ziet, hoe trots je bent, waar hij of zij goed in is. Zo help je een positief zelfbeeld op te bouwen, versterk je het zelfvertrouwen en zo ook de veerkracht.
Zijn de kleinkinderen erg jong, dan kan een kinderboek helpen om met hen over het probleem van mama of papa te praten. Je vindt hier een boekenlijst die daarbij kan helpen.
Opgroeiende kinderen kunnen ook zelf anoniem aan de slag met onze zelfzorgtool GRIP die speciaal bedoeld is voor ‘kinderen van’. Als ze daar een steuntje in de rug bij kunnen gebruiken, kan je ook overwegen om die tool samen met hen te doorlopen.
Praten is erg belangrijk om je kleinkind op een zo gezond mogelijke manier met het probleem van mama of papa te laten omgaan. Een belangrijke voorwaarde om te kunnen praten is vertrouwen. Grootouders zijn vaak goed geplaatst om die rol op te nemen.
Vergeet niet dat kleinkinderen hun oma en opa soms makkelijker in vertrouwen nemen dat hun eigen ouders. Toch kan het een hele stap zijn om de gevoelens over mama en papa onder woorden te brengen. Want ondanks alles blijft die ouder iemand waar een kind naar opkijkt en heel trouw aan is. Hoe jonger een kind is, hoe groter die loyaliteit tegenover hun mama of papa is.
Laat je kleinkind weten en voelen dat je er bent. Geef extra aandacht en check hoe het gaat. Zo kan het vertrouwen groeien en jullie band sterker worden. Het wordt dan ook gemakkelijker voor je kleinkind om over mama of papa te praten zonder dat het aanvoelt alsof ze hen ontrouw zijn of afwijzen.
Hoe moeilijk de omstandigheden ook zijn, er zijn ongetwijfeld meer dingen in het leven van je kleinkind(eren) dan de problemen van mama of papa. Probeer daar altijd oog voor te hebben.
Kinderen die in zulke omstandigheden opgroeien, leren vaak snel op eigen benen staan. Ze lijken snel volwassen worden. Dat is jammer, want dat is niet hun eigen keuze of ritme maar door de omstandigheden.
Het is belangrijk dat je kleinkind op welke leeftijd dan ook gewone kind-dingen kan doen, weg van de stress. Je kan daar bij helpen.
Probeer samen leuke, ontspannende dingen te doen die de gedachten van jullie beiden helpen verzetten. Laat hem of haar regelmatig spelen bij een vriendje, of aansluiten bij een sport, jeugdbeweging of club.
Je kan ook overwegen om de school te betrekken. Het hangt wat van de situatie af of dat helpend is. Bekijk in dat geval wie je van de school best aanspreekt (bijvoorbeeld een vertrouwensleerkracht of een zorgcoördinator). Zo kan je erop rekenen dat er discreet en met kennis van zaken met de zorg voor je kleinkind wordt omgaan.
Je wil het beste voor zowel je kind als je kleinkind. Maar hoe pak je dat aan?
Als grootouder ben je uniek geplaatst om je kleinkind te ondersteunen, vragen te beantwoorden, en gewoon kind te laten zijn.
Als grootouder komt er heel wat op je af. Verlies daarbij jezelf niet uit het oog. Blijf niet alleen met je zorgen achter, en bewaak je grenzen.
